Een film over Henri Cartier-Bresson: l'amour tout court

Henri Cartier-Bresson met gezicht steunend in zijn handen

Een van de fotografen die mij heeft geïnspireerd, sinds de eerste foto die ik van hem zag, is Henri Cartier-Bresson. De foto is wereldberoemd, een man die over plassen springt. Een eenzame actie, logisch en duidelijk, die mij wél met de vraag liet zitten waarom de man op een dergelijke manier over de plassen sprong, niet de vraag of hij al dan niet droge voeten wilde houden, maar de vraag wat hem bewoog. De geestesgesteldheid waarin hij op dat moment in verkeerde. Was het vrolijkheid of noodzaak? Een foto die zowel een herkenbare emotie overbrengt maar die ook weer veel vragen oproept.

Henri Cartier-Bresson zittend op een bankje met panoramisch uitzicht, zijn camera op de buikDe schijnbaar eenvoudige wijze van fotograferen, het gebrek aan wat men ‘perfecte techniek' noemt en waar je op een opleiding of van je hoofdredacteur waarschijnlijk een onvoldoende voor kreeg, een naar het onscherpe neigende foto die haarscherp een essentie neerzette en die je vragende brein hard aan het werk zette.

Deze fotograaf heeft vrijwel zeker niet alleen mij geïnspireerd. Bijna iedereen die wérkelijk betrokken is bij de inhoud van het beeld moet een soortgelijke ervaring hebben ondergaan bij het zien van Cartier-Bressons foto’s. Zonder opsmuk, zonder effecten, maar met een intensiteit die zeldzaam is.

Cartier-Bresson richtte samen met Robert Capa, George Rodger, David 'Chim' Seymour en William Vandivert het vermaarde agentschap Magnum Photos op. Zij 30 jaar jongere vrouw Martine Franck, waarmee hij in 1970 trouwde, was van oorsprong Antwerpse. Zij trad in 1983 toe tot Magnum Photos.

Henri Cartier Bresson en zijn vrouw Martine Franck elkaar omhelzend voor de foto in woonkamerL’Amour tout court betekent liefde zonder omwegen. In deze indringende film, gemaakt door Raphaël O’Byrne, geeft de legendarische pionier van de straatfotografie Henri Cartier-Bresson antwoord op de vraag wat nu eigenlijk de kunst van het zien inhoudt en hoe je dit moet leren. Cartier-Bresson komt hier met antwoorden die de kijker waarschijnlijk niet verwacht...

“Het is belangrijk om te kijken. Maar mensen kijken niet. Driekwart van de mensen drukken alleen maar op de knop. Zij identificeren hun onderwerp, maar de blik die doorboort en ziet waar het werkelijk over gaat, slechts enkelen zijn hier toe in staat. Wat wordt er door een blik doorboord?...” Zo begint de film, met uitspraken van de fotograaf en voorbeelden. Een met een intrigerende muziek die het geheel van een entourage voorziet. Een film, indrukwekkend en niet te missen.

Indiase perskaart van Henri Cartier BressonDe ruim een uur durende film met Engelse ondertiteling is integraal te zien, een regelrechte aanrader: vimeo.com/106009378.

Meer over de fotograaf bij de Fondation Henri Cartier-Bresson, die ook de archieven van Henri Cartier-Bresson en Martine Franck beheert.

Korte biografie

Cartier-Bresson werd geboren op 22 augustus 1908 in een welgesteld milieu te Chanteloup-en-Brie, in het Franse departement Seine-et-Marne (regio Île-de-France). Hij mocht als kind graag schilderen: "Op donderdag en zondag mocht ik van mezelf schilderen. De andere dagen leefde ik daarnaartoe." De grote doeken van o.a. Rubens tekende en schilderde hij na, als oefening. Als jongeman volgde hij later teken- en schilderlessen aan de academie van de kubist André Lhote.

Leica met leren cameratasIn 1931 vertrok hij op 22-jarige leeftijd als jager naar het West-Afrikaanse oerwoud. Na een jaar keerde hij terug naar Frankrijk na zwarte koorts te hebben opgelopen. Tijdens zijn herstel ontdekte hij de fotografie pas echt. Hij herinnerde zich later hoe hij de hele dag over straat zwierf, gespannen, en klaar om af te drukken; "vastbesloten om het leven te betrappen, om het levend vast te leggen."

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, deed Cartier-Bresson korte tijd dienst in het Franse leger. Tijdens de inval van Duitsland in Frankrijk werd hij door de Duitsers gevangengenomen. Na twee mislukte pogingen wist hij uit het krijgsgevangenenkamp te ontvluchten. Tot het eind van de oorlog was hij verzetsstrijder. Omdat werd aangenomen dat hij was overleden, organiseerde het Museum of Modern Art in New York in 1946 een postume expositie.

Een hoogtepunt in zijn carrière was een tentoonstelling in retrospectief. Vierhonderd van zijn foto's waren op diverse plaatsen in de Verenigde Staten te zien. In 1982 kreeg Cartier-Bresson de Hasselblad Award.

Cartier-Bresson overleed op 95-jarige leeftijd in Céreste (Alpes-de-Haute-Provence). Postuum kreeg hij in 2006 de Prix Nadar.

Bron: Wikipedia