Hoe zit het met de betalingsverplichting?

Hoe zit het nu met ...?
Gepubliceerd: 25 januari 2018

portret van Jurriaan NijkerkDit is een vraag die regelmatig wordt gesteld. De fotograaf heeft een opdrachtbevestiging gekregen. Wanneer er contractueel niets met de opdrachtgever over de betalingsverplichting is afgesproken is de opdrachtgever verplicht te betalen nadat de foto is afgeleverd. Door het maken van de foto heb je dan aan je opdracht voldaan.

In de wet is bepaald dat de opdrachtnemer voor werkzaamheden, in opdracht verricht, recht bestaat op een vergoeding. Voor de opdrachtgever ontstaat daarom een betalingsverplichting op het moment dat de foto wordt geleverd. Wanneer wij er van uitgaan dat de foto conform opdracht is kan er een factuur worden gezonden. In de wet is bepaald dat de factuur binnen 30 dagen moet zijn betaald. Zoals de foto wel vaker, bij met name uitgevers, pas later of zelfs helemaal niet wordt gepubliceerd schort de wettelijke betalingsverplichting niet op.

Maar laten wij er nu eens van uitgaan dat er contractueel iets is afgesproken over het moment waarop de betalingsverplichting ontstaat. Bijvoorbeeld doordat in de algemene voorwaarden van de opdrachtgever is bepaald dat die een vergoeding verschuldigd is wanneer het artikel is geaccepteerd maar dat pas hoeft worden betaald na publicatie? Of wanneer de opdrachtgever besluit de foto niet te publiceren? Hoe is de situatie dan?

De partijen zijn in beginsel vrij om met elkaar af te spreken wat zij willen, tenzij dat in strijd is met een dwingend wettelijke bepaling. Afspraken over het moment waarop de betalingsverplichting ontstaat vallen onder de contractvrijheid. Bovenstaande bepaling mag de opdrachtgever dus in zijn algemene voorwaarden opnemen.

standbeeld van Vrouwe JustitiaMaar, hoewel dit in beginsel is toegestaan, is het duidelijk dat de bepaling onredelijk bezwarend is voor de freelancer. Deze heeft namelijk geen enkele invloed op het moment waarop de publicatie wel of niet plaatsvindt en verliest zo de controle over de eigen financiële situatie. Als freelancer weet je niet wanneer je geld ontvangt voor werk dat verricht is. Daarvoor ben je afhankelijk van de beslissing van je opdrachtgever. Dat kan onredelijk bezwarend zijn, zeker als er veel tijd zit tussen het moment waarop jij je artikel inlevert en de publicatie, waardoor de fotograaf lang op zijn honorarium moet wachten, wat de freelancer in een netelige positie kan brengen. De lasten gaan namelijk door terwijl de centen in de zak van de opdrachtgever rammelen.

Bij de beoordeling of zo’n bepaling door de beugel kan, is ook van belang of het een grote opdrachtgever betreft en of de freelancer de mogelijkheid heeft gehad vooraf over de algemene voorwaarden te onderhandelen. Is dat niet het geval dan zal zo’n bepaling dat je pas betaald krijgt na publicatie, in de belevenis van de rechter al snel onredelijk bezwarend zijn.

Houd er verder rekening mee dat uitgevers vaak domme mensen zijn, met papier rondstrooien is een, wetskennis is twee.  ‘Speciale’ bepalingen in de inkoopvoorwaarden zien er op papier aardig dwingend uit, maar gaan nooit boven wettelijke bepalingen.

Houd tenslotte je afspraak met de bank in de gaten, ieder zijn vak. Zij fotograferen niet en jij verstrekt geen kredieten.