Works

Michael Wolf

Datum
: 13 januari t/m 24 februari 2018
Locatie
: Amsterdam NL
flatgebouw met verticaal verschillende kleuren
foto: © Michael Wolf

Tegelijkertijd met  de overzichtstentoonstelling Michael Wolf ‘Life in Cities’ in Fotomuseum Den Haag presenteert Galerie Wouter van Leeuwen: Michael Wolf ‘Works’ – een selectie uit een vijftal series: Architecture of Density, Transparent City, Cornerhouses, Tokyo Compression, Informal Solutions en Paris Rooftops.

Michael Wolf (München, 1954) observeert de complexiteit van de grootsteedse samenleving met nieuwsgierige distantie, waarbij hij vragen stelt over privacy en de dubbele moraal ten aanzien van het fotograferen in de openbare ruimte. Een intrigerende mengeling van architectuurfotografie en voyeurisme, van groot- en kleinschaligheid, van anonimiseren en individualiseren.

Uit fascinatie voor de ongebreideld expanderende Chinese economie vestigde Michael Wolf zich ruim twee decennia geleden in het explosief groeiende Hong Kong. In de visuele chaos en de grootstedelijke dynamiek vond hij de ultieme inspiratie. Hier ontstond de serie Architecture of Density waarmee Wolf alom erkenning en waardering verwierf.

Met meer dan 6.700 inwoners per vierkante kilometer is Hong Kong een van de dichtstbevolkte verstedelijkte gebieden ter wereld. Om zoveel mogelijk huishoudens te kunnen huisvesten, hebben architecten op ingenieuze wijze leren woekeren met de beperkte ruime en strenge bouwvoorschriften. Het is niet gemakkelijk om je een voorstelling van de schaal te vormen, omdat in Wolfs foto’s context ontbreekt. Nergens zie je voor- en achtergrond, lucht of omgeving. De flats vormen onmetelijke muren van eindeloos repeterende horizontale en verticale lijnen. Het zijn details als wasgoed, houten bouwsteigers en bouwplastic die schaal aan de dingen geven.

In 2005 werd Wolf uitgenodigd om de hoogbouw van Chicago te documenteren. Die is, met vooroorlogse panden van David Adler, Daniel Burnham, Louis H. Sullivan en Frank Lloyd Wright en hedendaagse architectuur van Helmut Jahn, Philip Johnson en Frank Gehry, weliswaar gevarieerder dan die van Hong Kong. De door Wolf vastgelegde monotonie is echter er niet minder om. Ook hier verliest de kijker elke oriëntatie. Het oog vindt nergens houvast. De foto’s tonen een verontrustende eenvormigheid van rechthoekig omkaderde kantoren.

Toen Wolf een foto onder het vergrootglas aan een kwaliteitscontrole onderwierp, zag hij achter een van de ramen een silhouet. Inzoomend, het fragment steeds verder uitvergrotend, bleek een man zijn middelvinger naar hem op te steken. Daarop legde Wolf al zijn foto’s onder de vergroter om raam na raam op menselijke activiteiten te inspecteren. In ‘Transparent City’ zien we het resultaat van dit minutieuze onderzoek: een opmerkelijke mengeling van architectuurfotografie en voyeurisme, van groot- en kleinschaligheid, van anonimiseren en individualiseren.

Door steeds verder uit te vergroten, steeds dichter op de personen achter de ramen in te zoomen, ontstaan extreme close-ups waarbij in sommige gevallen de pixels tot vierkante vlakken worden opgeblazen en  mensen de hoekigheid van Playmobil-poppetje krijgen.

tot grote pixels opgeblazen persoon
foto: © Michael Wolf

In zijn serie ‘Cornerhouses’ richt Michael Wolf de camera op hoekpanden. Architectuur uit de jaren ‘50 waar de explosieve groei van Hong Kong aan voorbij is gegaan. Groot en toch, in vergelijking tot het verdichte bouwen, tamelijk bescheiden utiliteitsbouw. Een mix van wonen, winkels en kantoren die de grootsteedse chaos onderschrijft.

In Tokio, dat ook tot zijn werkterrein behoort, fotografeerde Wolf vier jaar lang de forenzenstroom op de Odakyu-lijn die in het Shimo-Kitazawa station op een enkel spoor – ingeklemd tussen twee perrons – tot stilstand komt. De deuren gaan aan één kant open. Aan de andere kant, waar de passagiers door een nieuwe golf reizigers tegen de ramen worden geperst, wacht Michael Wolf. Onontkoombaar drukt hij van een kleine halve meter afstand de camera in hun gezicht. Een vernederende situatie die men gelaten ondergaat. Tegen deuren en ramen geperst rest ze geen ander verweer dan gelaten de ogen te sluiten of de middelvinger op te steken. Op 25 maart 2013 ging de Odakyu-lijn van boven- naar ondergronds, waarmee een eind kwam aan Wolfs onderzoek naar privacy, voyeurisme en het fotograferen in de openbare ruimte.

Voor Michael Wolf is er altijd wat te ontdekken, met name in de details of de kleine dingen die zich boven ooghoogte afspelen. Verwaaid en verweesd wasgoed dat in bouwsteigers, telefoondraden, regenpijpen, bomen of lichtreclames is blijven hangen. Werkhandschoenen die na gedane arbeid te drogen zijn gelegd om morgen weer gebruikt te worden. Zwabbers die eenzaam of keurig in gelid tegen een dranghek leunen, op waslijnen liggen of tegen gevels rusten. Draadeindjes, kleurige stukjes geplastificeerd binddraad, samengebundeld en bewaard om opnieuw gebruikt te worden, vastgeknoopt aan waslijnen of weggestopt achter regenpijpen. Kapotte, uitgewoonde stoelen die op straat een tweede leven vonden. In ‘Informal Solutions’ bewijst Wolf eer aan het nijvere werkvolk en diens uit ruimtegebrek en pragmatisme ontstane assemblagekunst.

schoorsteenpijpen op daken
foto: © Michael Wolf

Zelf omschrijft Wolf Informal Solutions als een encyclopedie van improvisatie in steegjes: zelfgemaakte zithoeken, planten op onverwachte plekken, een zwabber die onderdeel lijkt van het straatbeeld en een mini-pauze op een willekeurige plek. Kleine ingrepen waarmee mensen op inventieve wijze hun ruimte opeisen.

Toen Parijs vanaf 2008 voor een deel van het jaar zijn woonplaats werd, vreesde Wolf dat het voor hem moeilijk zou zijn om aan clichébeelden van de lichtstad te ontsnappen. Doordat hij ervoor koos niet op straat te fotograferen, maar juist de daken op te gaan, is het hem toch gelukt de stad in al zijn eigenheid vast te leggen. Vanaf de daken zag Wolf kans om een geheel eigen kijk op Parijs te ontwikkelen waarin een spel met geometrische abstracties en architectuur het uitgangspunt blijven. Daarbij maakt hij geraffineerd gebruik van de stadsinrichting van Haussmann om aandacht te vestigen op objecten die in de visuele rijkdom van de dichtbebouwde openbare ruimte gemakkelijk over het hoofd worden zien.

Michael Wolf groeide op in de Verenigde Staten en Canada, maar keerde voor zijn studie terug naar Duitsland waar hij van 1972 tot 1976 les kreeg van Otto Steinert, de legendarische professor van de Folkwang School in Essen. Wolf begon zijn carrière als fotojournalist voor onder meer de gerenommeerde tijdschriften Geo en Stern. In 2003 maakte hij de overstap naar vrij werk. Desondanks blijft zijn fotografie geworteld in de traditie van de sociaal geëngageerde documentairefotografie. Het centrale thema in zijn oeuvre is het leven van mensen in de altijd veranderende metropolen.

man en vrouw tegen een ruit aangedrukt
foto: © Michael Wolf

Andere expositie van Michael Wolf:

Den Haag, FotoMuseum Den Haag: 20 jan - 22 apr

Locatie

N
Galerie Wouter van Leeuwen
do - za 12.00-18.00 uur
A
Hazenstraat 27
P
1016 SM Amsterdam
L
Nederland
+31-6 520 315 40
contact Galerie Wouter van Leeuwen
www.woutervanleeuwen.com
www.facebook.com/pages/Galerie-Wouter-Van-Leeuwen/297569853773209
www.kunstkoop.nl
Google Maps

Advertentie

Klomps & Boor risicobeheer voor al uw verzekeringen

view counter